در دنیای کشاورزی و تولید کود، خاک فسفات نقشی حیاتی در تأمین امنیت غذایی جهانی ایفا میکند. قیمت خاک فسفات تحت تأثیر عرضه محدود، افزایش هزینههای حملونقل، و تقاضای قوی بهویژه در آسیا، روندی صعودی را تجربه میکند. گزارشهای اخیر (۱ خردادماه ۱۴۰۴) نشاندهنده ثبات قیمتها در چین و جهش قابلتوجه قیمتها در هند برای گریدهای ۶۶-۷۲ درصد در مقیاس BPL است که اکنون در محدوده ۱۶۰ تا ۲۱۵ دلار به ازای هر تن CFR قرار دارند.
در این مقاله، به بررسی تحولات اخیر و چشمانداز بازار در ۳۰ تا ۶۰ روز آینده میپردازیم تا به خریداران و سرمایهگذاران کمک کنیم تصمیمات آگاهانهای اتخاذ کنند.
تحول کلیدی: تغییر مسیر کشتی سوری به بندر ساگار
یکی از اخبار برجسته بازار، تغییر مسیر یک کشتی حامل ۲۷,۵۰۰ تا ۳۰,۰۰۰ تن خاک فسفات سوریه (۲۹.۵٪ P₂O₅) است. ابتدا، Tartous PSCA اعلام کرد که این کشتی به سمت کنستانتزا در رومانی حرکت میکند. اما پس از عبور از کانال سوئز، معلوم شد که مقصد نهایی آن بندر ساگار در شرق هندوستان است. این تغییر مسیر نهتنها تقاضای قوی در هندوستان برای خاک فسفات را نشان میدهد، بلکه پتانسیل سوریه برای بازگشت به بازار جهانی را با حدود ۵۰۰,۰۰۰ تن توان تولید بهویژه در صورت رفع تحریمهای ایالات متحده برجسته میکند.
ارزیابی قیمت خاک فسفات: افزایش چشمگیر در هندوستان
طبق گزارشها قیمت خاک فسفات در چین ثابت باقی مانده است، اما در هند به دلیل تقاضای بالا برای تولید اسید فسفریک و کودهای فسفاته، شاهد افزایش قابلتوجهی بودهایم. جدول زیر، ارزیابیهای قیمتی برای هندوستان در ابتدای خردادماه ۱۴۰۴را نشان میدهد:
| (دلار) تغییر | (دلار) قیمت | گرید/عیار | منطقه |
| افزایش ۲۹ | ۱۶۰-۱۸۰ | ۶۶-۶۸% | هندوستان |
| افزایش ۱۹/۵ | ۱۸۰-۲۰۵ | ۶۸-۷۰% | هندوستان |
| افزایش ۲۰ | ۲۰۵-۲۱۵ | ۷۰-۷۲% | هندوستان |
این در حالی است که قیمت خاک فسفات در دیگر کشور همچنان با ثبات است. برای مثال، خاک فسفات مصری (۲۶-۲۷٪ P₂O₅) در محدوده قیمتی۸۰-۸۵ دلار/تن قرار دارد..
عوامل کلیدی شکلدهنده بازار خاک فسفات
چندین عامل کلیدی در حال هدایت بازار خاک فسفات در سال جاری هستند که در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود:
۱. محدودیتهای صادراتی چین
صادرات DAP و MAP چین در ژانویه تا آوریل ۲۰۲۵ به ترتیب ۸۵٪ و ۷۷٪ کاهش یافته و تنها ۸۰,۰۰۰ تن DAP و ۷۵,۰۰۰ تن MAP صادر شده است. با احتمال ازسرگیری بازرسیهای گمرکی از هفته آینده و از سرگیری صادرات، حجم صادرات احتمالاً نصف سال گذشته خواهد بود. این امر ثبات قیمت خاک فسفات در چین را تضمین مینماید اما میتواند تقاضای جهانی برای خاک فسفات را به منظور جبران کسری عرضه کود، افزایش دهد.
۲. تعرفههای اتحادیه اروپا بر کودهای روسی
از ۱حدود اوائل هفته آینده ۱۰ خرداد ۱۴۰۴، اتحادیه اروپا تعرفههایی را بر کودهای روسی و بلاروسی اعمال خواهد کرد، که از ۴۵ یورو/تن شروع شده و تا ۴۳۰ یورو/تن در خردادماه ۱۴۰۷ افزایش مییابد. این سیاست ممکن است عرضه جهانی را تغییر دهد و بر دسترسی به خاک فسفات تأثیر بگذارد.
۳. تقاضای قوی هند
ذخایر DAP هند در سطح پایین ۱.۶ میلیون تن قرار دارد، این موضوع تقاضای خاک فسفات و به تبع قیمت را به سطوح بیسابقهای رسانده است.
۴. افزایش هزینههای حملونقل
افزایش قیمت حملونقل عامل دیگری است که میتواند به افزایش قیمت خاک فسفات منجر شود. جدول زیر نرخهای کلیدی را نشان میدهد:
| نرخ حمل (دلار/تن) | حجم (هزارتن) | مسیر |
| ۲۸ | ۲۵-۳۰ | دریای سرخ به خلیج فارس |
| ۳۰ | ۵-۷ | دریای سرخ به خلیج فارس |
| ۴۰ | ۲۵-۳۰ | بنادر سوریه به خلیج فارس |
| ۴۵ | ۱۰ | بنادر سوریه به خلیج فارس |
تقاضا و قیمت خاک فسفات
هندوستان
محموله خاک فسفات سوریه به بندر ساگار نشاندهنده تقاضای قوی در این بازار است. قیمت خاک فسفات برای گریدهای ۶۶-۷۲ BPL به ۱۶۰-۲۱۵ دلار/تن CFR رسیده و واردات DAP به ۱۷۵,۰۰۰ تن با قیمت ۷۳۷-۷۳۸ دلار/تن CFR افزایش یافته است.
چین
قیمت خاک فسفات داخلی ثابت است و از ثبات فیمت DAP در محدوده ۷۰۰-۷۱۰ دلار/تن FOB پشتیبانی میکند. این در حالی است که تولیدکنندگان به دنبال افزایش قیمت تا ۷۲۰ دلار/تن FOB هستند، اما تقاضا در آسیای جنوب شرقی ضعیف است.
آسیای جنوب شرقی
قیمتهای DAP به ۷۲۰-۷۳۰ دلار/تن CFR افزایش یافته، و پیشنهادهای قیمتی در تایلند و ویتنام تا ۷۵۰ دلار/تن مطرح میشوند. اما در مالزی، مصرف کنندگان پیشنهاد قیمتی برای ۵۴۰ تن کود DAP چینی با قیمت ۶۸۵ دلار/تن CFR دریافت کردهاند.
اتیوپی
مناقصه EABC با پیشنهاد ۱۸۰,۰۰۰ تن DAP شامل ۶۰,۰۰۰ تن از چین با قیمت ۶۹۰-۷۰۰ دلار/تن FOB و ۱۲۰,۰۰۰ تن از عربستان سعودی با قیمت ۷۱۲.۵۲-۷۱۴.۷۹ دلار/تن FOB واگذار شد.
پاکستان
ذخایر DAP این کشور در اردیبهشت به ۲۰۴,۰۰۰ تن رسید، همچنین این کشور برای واردات ۱۴۰,۰۰۰ تن کود DAP در ماههای خرداد و تیر برنامهریزی میکند.
چشمانداز ۳۰-۶۰ روز آینده
بازار خاک فسفات در ۳۰ تا ۶۰ روز آینده به دلیل عرضه محدود، تقاضای قوی در برزیل و آسیای جنوب شرقی، و افزایش هزینههای تولید و حملونقل، همچنان روزهای پرتنش خواهد داشت. با این حال، تامین نیاز بازارهای اصلی ممکن است به تثبیت قیمتها منجر شود.
خریداران باید ازسرگیری صادرات چین، بازگشت احتمالی سوریه، و تأثیر تعرفههای اتحادیه اروپا را رصد کنند.
